‘STORMLoop 2026’ – WIT-BLAUW-GOUD-ZWART
Dit kunstenfestival - gecureerd door Annelies Nagels, leerkracht Kunst & Cultuur en themalessen - toont in deze editie van STORMLoop: WIT-BLAUW-GOUD-ZWART. Kleuren of materialen met een grote impact op de kunstgeschiedenis. Elke kunstenaar kiest een kleur en gaat hiermee aan de slag. Annelies cureert het expoparcours van professionele kunstenaars.
STORMLoop bekijkt het leven in 2026 door een kleurrijke lens. Een lens met vier kleuren: Blauw, Wit, Goud en Zwart. Deze kleuren zijn niet willekeurig gekozen. Ze speelden een belangrijke rol in de kunstgeschiedenis.
Kleuren hebben niet enkel een decoratieve waarde. Ze kunnen drager zijn van diepe en significante betekenissen voor ons allemaal. Doorheen de geschiedenis deden kleuren emoties oplaaien, beïnvloedden ze het menselijk gedrag en bepaalden ze zelfs mee de loop van de geschiedenis. Ook vandaag nog inspireren blauw, wit, goud en zwart kunstenaars.
Blauw was in een ver verleden een ontzettend dure kleur die gemaakt werd uit de zeldzame steen lapis lazuli. De kleur stond voor het ongrijpbare, het blauw van de zee en de lucht. Giotto gebruikte het voor zijn hemelse visioenen, Titiaan daarentegen net voor zijn tuinen van aardse lusten. De blauwe periode van Picasso straalde een melancholisch verlangen uit en met zijn eigen kleur blauw droomde Yves Klein ervan te ontsnappen aan deze wereld. Hij mocht net niet meer meemaken hoe ruimtevaarders vanuit de ruimte zagen dat onze aarde prachtig blauw is. Ook nu blijft blauw de kleur van wat ongrijpbaar is de verre hemel, de diepe zee.
Wit stond lang voor puurheid en onschuld; het was symbool voor deugdelijkheid. Vandaag weten we dat de Griekse beelden beschilderd waren in felle kleuren, maar in de 18de eeuw werd het idee gepromoot dat de witheid van het marmer net zorgde voor de gesofisticeerdheid en schoonheid van die beelden. James Whistler verraste het 19de-eeuwse kunstpubliek met zijn schilderijen waarin hij tientallen tinten wit liet zien. Jonge vrouwen in witte jurken waren slechts een alibi om zijn kunde te etaleren. Whistler was ook de eerste die zijn werken toonde tegen witte muren. In de 20ste eeuw kreeg de schoonheid van wit een nare bijsmaak. Waar het aanvankelijk slechts een manier was om zich te onderscheiden van het gewone volk en te ontsnappen aan protserige burgerlijkheid, werd het niet veel later de kleur waarin Mussolini een hele stad liet bouwen. De witte puurheid kreeg zo een duistere kant. Vandaag heeft wit zich kunnen bevrijden van deze bijsmaak en krijgt het weer uiteenlopende efemere invullingen.
Goud is de enige kleur, of moeten we zeggen het enige materiaal, dat zo intens licht kan weerstralen. Geen wonder dus dat in Egypte goud synoniem werd voor de kracht van de zon. De vroege christenen keerden zich af van wereldse luxe, maar toch werden al vanaf de 5de eeuw Byzantijnse iconen gemaakt met goud. Het was de kleur waarmee het immateriële gerepresenteerd werd. Eeuwen later tijdens de Renaissance en de barok stond goud vooral symbool voor macht en rijkdom. Alchemisten droomden ervan goud te kunnen namaken. In de 19de eeuw werd door een vernieuwende techniek goud echt een kleur die kon gebruikt worden zonder het materiaal. Kunstgoud werd toegankelijk voor iedereen en maakte het ordinair en kitscherig. In de hedendaagse kunst wordt goud opnieuw een transcendente waarde toegekend.
En dan is er nog zwart. Omdat houtskool zwart ziet, zijn de oudste kunstwerken op aarde ooit in zwart getekend. In het oude Egypte werd de onderwereld reeds als zwart voorgesteld. De dood en het onheil zagen zwart. Lange tijd was zwarte kledij de norm. Frans Hals slaagde erin een grote variatie aan zwarten te schilderen. Malevitsj schilderde met zijn zwarte vierkant eigenhandig een nieuw hoofdstuk voor de kunst. En vandaag laat Anish Kapoor ons twijfelen aan onze eigen zintuigen met het allerzwartste zwart. Hij is de enige kunstenaar ter wereld is die het zogenaamde ‘Vantablack’ mag gebruiken voor kunst doeleinden.
Er valt uiteraard nog veel meer over de kleuren Blauw, Wit, Goud en Zwart te vertellen. Denk maar aan de kleurensymboliek bij de Vlaamse primitieven: het rood van het bloedoffer van christus staat voor berouw, het blauw van de mantel van de Maagd Maria weerspiegelt haar trouw. Maar in STORMLoop 2026 laten we vooral de hedendaagse kunstenaars zelf tonen hoe zij vandaag deze vier kleuren gebruiken. Want ook vandaag is kleurgebruik niet vrijblijvend en worden er betekenissen aan opgehangen.
_______________________________________________
‘Creation of nature – Nature of creation’ (AFGELOPEN)
Deze tentoonstelling - gecureerd door Annelies Nagels, leerkracht Kunst & Cultuur en themalessen - toont de natuur zoals wij ze vandaag ervaren: gefragmenteerd, vermengd met menselijke ingrepen, maar ook resistent en krachtig.
in Stedelijk Museum Aarschot: Elisabethlaan 103, 3200 Aarschot - België
16 maart - 1 juni 2025
Van bij het ontstaan van de kunst is de natuur een inspiratiebron voor kunstenaars. Ook vandaag nog vinden de kunstenaars in deze tentoonstelling inspiratie in de natuur. Zij gaan daar weliswaar op uiteenlopende wijzen in hun oeuvres mee aan de slag.
Wij bevinden ons hier in Vlaanderen in één groot verstedelijkt gebied, waar tussen de gebetonneerde wegen en straten nog versnipperde resten natuur overblijven. Enkele kunstenaars in deze tentoonstelling vermengen dan ook de natuur met artificiële elementen. In hun werken klinkt bezorgdheid door, maar tegelijk ook een fascinatie voor deze mengvorm of ‘nieuwe natuur’.
Net zoals de technologische wereld kijkt hoe creatieprocessen in de natuur gebeuren - denk aan chirurgen die hechtdraad van zijderupsen gebruiken - gaan ook kunstenaars in de natuur op zoek naar voorbeelden van creatieprocessen. Ze trachten te achterhalen wat zij daaruit kunnen leren en gebruiken die kennis bij hun eigen creaties. Ze vragen zich bovendien af wat de fundamentele aard van creatie eigenlijk is: creëert de mens op eenzelfde wijze als de natuur? Creatieprocessen van de natuur worden in sommige kunstwerken actief uitgelokt en ze bepalen – los van de kunstenaar – hoe het kunstwerk er uiteindelijk uitziet.
Bij enkele kunstenaars voelen we een meer mystieke ondertoon in hun werk. Wij hebben als mens tot op vandaag niet kunnen doorgronden wat er aan de basis ligt van ‘de creatie’, ‘de schepping’. Er wordt ons verteld dat wij geschapen werden naar het evenbeeld van god. God als schepper en de mens die op zijn beurt ook creëert. Is er inderdaad een oerkracht die ons en de hele natuur bezielt?
Tenslotte geven sommige kunstenaars ook aan dat de grens tussen de natuur en de digitale wereld vandaag vervaagt. ‘Natuur’ wordt met behulp van technologie gereproduceerd.
Kunstenaars: Fia Cielen, Caroline Coolen, Julie De Kezel, Kasper De Vos, Liesbeth Henderickx, Gideon Kiefer, Chris Meulemans, Mathias Mu, Stijn Stragier, Stijn Yperman
